Apelacion no ta chens gratis: Caso Oduber y Sevinger ta manda señal fuerte

Apelacion no ta chens gratis: Caso Oduber y Sevinger ta manda señal fuerte

Posted on 9/18/2026, 3:03 AM AST | Updated on 9/18/2026, 3:12 AM AST

ORANJESTAD — Dos ex-minister, dos caso diferente, pero un resultado cu ta parce hopi similar: nan a considera e sentencia di prome instancia demasiado severo of huridicamente incorecto, nan a sigui bringa pa absolucion, pero Corte di Apelacion a yega na un conclusion mas pisa. Prome tabata Benny Sevinger. Awor ta Otmar Oduber.

E comparacion ta tentador, pero mester haci’e cu cuidou. Cada caso tin su propio hechonan, pruebanan y acusacionnan. Sinembargo, hunto nan ta lanta preguntanan importante: apelacion ta un derecho, pero tambe un riesgo? Pakico tres hues por yega na un sentencia asina diferente di un solo huez? Y na ki momento un politico mester stop di trata un condena como un lucha politico y acepta cu e sistema hudicial a papia?

NO SOLAMENTE E ACUSADO A APELA

Den caso Flamingo, Oduber a wordo condena na prome instancia pa, entre otro, estafa, intento di estafa contra Pais Aruba y abuso di su posicion como minister. E castigo tabata 365 dia di prison, di cual 319 condicional, combina cu e maximo di 240 ora di trabou pa comunidad. Osea e lo mester a sinta ‘apenas’ 46 dia den prizon, pero cu e lo no haci pasobra e la sinta esey caba den prearesto. 

Oduber a apela pa busca absolucion. Pero Ministerio Publico tambe a apela, pasobra segun OM e castigo no tabata refleha seriedad di e hechonan. Den apelacion, Procurador General a pidi tres aña di prison incondicional y seis aña di prohibicion pa ocupa cargo publico of participa como candidato. E demanda di OM den apelacion Esey ta un diferencia crucial.

Si solamente e acusado apela, su posicion huridico generalmente ta diferente for di un situacion den cual OM tambe ta busca un castigo mas pisa. Ora ambos banda apela, Corte di Apelacion no ta limita pa solamente wak si e condenado mester haya rebaha. E cuadro completo ta habri atrobe.

Pues, no ta corecto pa presenta e aumento automaticamente como si Oduber a wordo “castiga pa apela”. E riesgo di un castigo mas pisa tabata real principalmente pasobra OM tambe a pone e sentencia original bou discusion.

APELACION TA UN DERECHO, PERO RESULTADO TA UN GAMBLE

Legalmente, apelacion no ta un acto di rebeldia ni un falta di respet pa Corte. Ta un derecho fundamental. Un acusado por considera cu huez a interpreta prueba robes, a aplica ley incorectamente of a impone un castigo desproporciona. Pero un derecho no ta mescos cu un garantia di exito.

Den apelacion, e caso por wordo evalua ampliamente di nobo. Tres huez por aprecia declaracionnan, documentonan, contexto y responsabilidad di e acusado diferente for di e huez di prome instancia. Nan por confirma e sentencia, rebaha’e, declara e acusado liber, pero tambe aumenta e castigo ora OM a solicita esaki y ley ta permiti’e. Un apelacion, pues, no ta elimina un sentencia anterior automaticamente. E ta un reapertura di e debate hudicial — cu oportunidad y riesgo pa tur dos banda.

PAKICO HUEZNAN POR PENSA ASINA DIFERENTE?

Un diferencia entre sentencianan no necesariamente ta prueba cu un di e dos instancianan no sa kico e ta haciendo. Na prome instancia, generalmente un solo huez ta evalua e caso. Den apelacion, un panel di tres huez ta revisa e asunto. Nan por: atribui mas peso na cierto prueba; interpreta e intencion di e acusado diferente; haya cu e abuso di un cargo publico ta mas grave;

considera cu e castigo inicial no ta suficiente pa proteha confianza den Gobierno; of formula e hechonan proba y e responsabilidad personal di otro manera.

Husticia no ta matematica. Dos evaluacion hudicial por diferencia di otro, sin cu automaticamente tin corrupcion, persecucion of incompetencia. Pero un diferencia grandi den castigo si mester wordo splica claramente. No solamente pa e acusado, sino pa pueblo tambe. Autoridad di Corte ta depende no solamente di independencia, sino tambe di sentencianan bon motiva y comprensibel.

CASO SEVINGER TABATA E ADVERTENCIA

Benny Sevinger inicialmente a haya un aña di prison, di cual seis luna condicional. Den apelacion, Corte a impone cuater aña, di cual un aña condicional, y un prohibicion di seis aña pa participa den eleccion. E sentencia mas pisa den apelacion Despues, Sevinger a acudi na casacion. Pero Hoge Raad no ta trata e caso como un tercer instancia cu ta pesa tur prueba di nobo. Casacion ta controla principalmente si ley y procedimiento a wordo aplica corectamente y si e sentencia ta suficientemente motiva. Hoge Raad a rechasa e recurso, cu a laga e condena di cuatro aña intacto. Decision di Hoge Raad

Esey tabata e momento cu e discusion huridico a termina. No necesariamente e discusion politico of personal, pero si e procedimiento penal regular.

KICO ESAKI TA BISA DI E POLITICONAN?

E dos casonan ta mustra un caracteristica cu frecuentemente ta aparece den casonan contra ex-mandatarionan: e conviccion profundo cu actuacion politico of ministerial automaticamente tabata legitimo pasobra tabata parti di gobernacion. Pero poder discrecional no ta poder ilimitado.

Un minister por haya cu el a actua pa yuda un ciudadano, resolve un problema of acelera un proceso. Corte, sinembargo, ta wak tambe si el a pasa banda di reglanan, a beneficia cierto persona indebidamente, a engaña Gobierno of a usa su cargo na un manera cu ley no ta permiti. “Mi no a haci nada malo” ta un conviccion personal. E no ta un defensa huridico suficiente. 

Y precisamente pasobra ta trata di un minister, Corte por considera e conducta mas grave. Un ciudadano comun no tin autoridad pa reparticion di tereno, influencia nombramentonan of dirigi aparato publico. Un minister si tin e poder ey, y cu poder ta bini un responsabilidad mas halto.

NA KI MOMENTO MESTER BAHA CABEZ?

Un acusado no mester “baha cabez” solamente pasobra pueblo, prensa of OM kier esei. Si tin argumento serio cu sentencia ta incorecto, e apelacion ta completamente legitimo. Pero despues di un sentencia motiva pa tres huez — y eventualmente despues cu Hoge Raad a rechasa casacion — un politico mester por reconoce e diferencia entre mantene inocencia personal y desacredita henter sistema hudicial. E por sigui bisa: “Mi no ta di acuerdo.” Loke e no por haci sin prueba concreto ta transforma tur sentencia adverso den evidencia di un complot, persecucion politico of sistema corupto. Esey ta mina confianza publico solamente pasobra resultado no a bay den su fabor.

KEN TIN RASON?

Den sentido huridico, ta e sentencia final cu ta determina culpabilidad y castigo. Den sentido personal of politico, e condenado por sigui sinti cu e ta inocente. Pero den un estado di derecho, conviccion personal no por reemplasa decision di Corte. Pero pueblo tampoco  mester conclui cu OM semper tin rason. OM ta un parti den proceso, no e huez. OM ta acusa y pidi castigo; defensa ta contradici; Corte ta dicidi.

E caso di Oduber no ta prueba cu apela tabata un fout. E ta prueba cu apelacion no tin solamente un porta pa liberacion. E tin dos direccion.

LES PA FUTURO: PREVENCION PROME CU DEFENSA

E les principal pa futuro no ta cu e politico mester stop di apela. E les ta cu Gobierno mester evita cu decisionnan ministerial ta depende demasiado riba interpretacion personal, preferencia of instruccion informal.

Aruba mester fortalece: conseho juridico obligatorio prome cu decisionnan sensitivo; registracion por escrito di instruccion ministerial; motibacion transparente pa excepcionnan; control independiente riba reparticion di tereno y nombramentonan; y entrenamento continuo tocante integridad y abuso di funcion. Un minister no mester puntra solamente: “Mi por haci esaki?” E mester puntra tambe: “Si tres hueZ lesa e caso aki cinco aña despues, nan lo compronde pakico mi a haci’e y nan lo haya tur paso legal?”

Caso Sevinger y caso Oduber ta laga un advertencia cu ningun futuro mandatario mester ignora: poder politico ta temporal, pero responsabilidad penal por sigui hopi despues cu e cargo termina.

Y apelacion por habri porta pa absolucion — pero tambe pa un evaluacion mucho mas severo.