ORANJESTAD – Director di Crisis Management Organisation (CMO), Rino Hermans, a admite cu e situacion cu a surgi despues di e fuerte temblornan na Venezuela a laga Aruba cu un importante les tocante maneho di informacion y alerta di tsunami. Segun Hermans, e panico cu a surgi den comunidad a mustra cu alerta genera pa Inteligencia Artificial (IA) no por reemplasa informacion confirma di autoridadnan oficial. Durante un conferencia di prensa diahuebs mainta, Hermans a splica paso a paso con e evento a desaroya y con e diferente sistemanan di alerta a reacciona.
DOS FUERTE TEMBLOR, PERO NO UN MAREMOTO
Segun Hermans, e prome temblor a wordo registra pa 6:04 di atardi y tabata un temblor cu epicentro riba tera, no un maremoto (un temblor bou di laman). Despues di e prome impacto y un di dos, un segundo temblor, mas fuerte cu e prome, a socede apenas 47 segundo despues. Hermans a splica cu sistemanan automatico a cuminsa analiza inmediatamente si e temblornan por crea riesgo di tsunami pa Aruba y e region.
ALERTA GENERA PANIC PA 40 MINUUT
Segun director di CMO, un alerta automatico genera pa IA a comunica cu por tabatin un tsunami cu lo afecta Aruba, loke a crea incertidumbre y panic den gran parti di comunidad. “Google Alert a manda e alerta y esey a crea panic pa cerca 40 minuut, te ora cu nos por a rectifica e informacion.” Hermans a splica cu e sistema automatico a basa su conclusion riba informacion preliminar sin tene cuenta cu e temblor tabata riba tera. “Lo unico cu no a wordo considera tabata cu e tabata un temblor riba tera. Cientificamente, despues di un temblor riba tera no ta spera un tsunami.”
AUTORIDADNAN TABATA TRAHANDO BOU PRESION
Mientras alerta automatico tabata circula, CMO, Gobierno di Aruba y autoridadnan di Reino Hulandes tabata activando nan protocolonan di emergencia. Hermans a indica cu Prome Minister Mike Eman tabata informa constantemente riba e desaroyo di e situacion, mientras diferente instancia tabata busca confirma informacion oficial for di Venezuela. “Pa mas o menos un ora nos a traha bou hopi presion pa haya un bista cla di loke tabata pasando na Venezuela. Mientras tanto nos a activa tur e sistemanan di Aruba y tambe di Reino Hulandes.” Hermans a sigui bisa.
DIFERENCIA ENTRE IA Y AUTORIDAD OFICIAL
Hermans a enfatisa cu tin un diferencia grandi entre alerta genera automaticamente y informacion cu pasa pa analisis cientifico. Segun e, normalmente ta dura cerca di ocho minuut despues di un temblor prome cu Pacific Tsunami Warning Center confirma y manda su evaluacion oficial. Despues di esey, Aruba mes ta analiza e informacion y ta tuma su propio decision tocante cual accion mester wordo tuma. “Pacific nunca lo tuma un decision pa Gobierno di Aruba. Aruba ta e autoridad cu ta dicidi con pa informa pueblo y cual paso lo wordo tuma.”
“ESAKI A SIÑA NOS UN LES”
Director di CMO a bisa cu e evento di diaranson atardi a demonstra cu mester sigui fuente oficial y no confia ciegamente riba aplicacionnan of alerta automatico. “Esaki a siña nos un les. Nos mester dedica mas esfuerzo pa educa comunidad con pa actua ora cu tin un alerta di tsunami.” Segun Hermans, CMO lo revisa e protocolonan di comunicacion y lo sigui traha riba concientisacion publico pa cu ciudadano sa exactamente unda pa busca informacion confiabel durante situacionnan di emergencia. E director a conclui cu, apesar di e confusion inicial, e evento a confirma e importancia di sigui semper comunicadonan oficial di Gobierno y di autoridadnan competente, na luga di depende riba alerta genera automaticamente den rednan social of aplicacionnan basa riba Inteligencia Artificial.