ORANJESTAD – E presencia e siman cu a pasa di sargassum na costa di Boneiru, a pone hopi hende preocupa atrobe. Sargassum ta un tipo di alga marron cu por flota libremente riba laman danki na burbuhanan di gas cu e tin aden. Riba laman habri, e ta forma un ecosistema importante pa hopi organismo marino manera pisca, crustaceonan y tortuga chikito. Pero e mesun fenomeno natural aki, cu na otro momento ta positivo, por bira un problema serio ora gran cantidad yega costa. Den ultimo añanan, investigacion ta mustra cu sargassum no ta limita mas na Sargassozee, pero cu un “Great Atlantic Sargassum Belt” a forma entre Africa y Brasil. Aki, combinacion di temperatura di awa cu ta subi, cambio den corrientenan y contaminacion cu nutrientenan ta haci e alga crece mas rapido, doblando su volumen den poco tempo.
DI ECOSISTEMA PA CRISIS COSTERO
Problema cuminsa ora e sargassum yega costa, manera ta pasa regularmente den Caribe. Ora e alga muri y descompone, e ta crea falta di oxigeno den awa y acidificacion, loke ta afecta serio ecosistemanan fragil manera coral, manglar y yerba di lama. Ademas, e ta libera un gas fuerte, sulfuro di hidrogeno, cu tin un olornan di “webo putri”, causando molestia pa residente y bishitante. E impacto aki ta directo riba turismo, un pilar economico pa Aruba. Playa cu yen di sargassum bira menos atractivo, y actividad peskero tambe por sufri.
ARUBA NO TA FOR DI PELIGER
Dentro di region ABC, Aruba generalmente ta haya menos impacto cu otro isla, pero esaki no kiermen cu nos ta proteha completamente. Especialmente e costa di pariba (east coast) ta vulnerable pa acumulacion periodico di sargassum. Mientras Bonaire ta fungi como un tipo di “barera natural” cu ta ricibi hopi di e fluho di sargassum, Aruba tambe ta sinti e efecto, aunke na escala menos. Pero inclusive un cantidad chikito por causa daño den area sensitivo y crea impacto visual y economico.
UN PROBLEMA DIFICIL DI CONTROLA
Limpia sargassum no ta facil. E proceso ta costa hopi placa y manpower, y hasta e limpiesa mes por causa daño adicional, manera destrui playa natural of disturbia luga di anidacion di tortuga. Tambe, reutilisacion di e material no ta simpel. Aunke tin investigacion pa usa sargassum como fertilizante of energia (biogas), su alto contenido di sal y posible metal pisa ta complica uso a gran escala.
MIRADA PA FUTURO
Expertonan ta adverti cu, cu cambio climatico, cantidad di sargassum lo sigui aumenta. Pa Aruba, esaki ta nifica cu e problema cu awor por mira como “ocasional”, por bira structural den futuro. Solucion ta pidi un enfoke integra: monitoreo constante, sistema di alerta tempran, y cooperacion regional, pasobra e problema no tin frontera. E mensahe ta cla: sargassum no ta solamente un asunto ambiental, pero un reto economico y social cu Aruba mester prepara pa enfrenta antes cu e bira un crisis completo. Potret cortesia Clarita Hagenaar
ORANJESTAD - For di 1 di april, dos periodo di solicitud pa e Subsidieregeling voor Maatschappelijke initiatieven trans-Atlantisch slavernijverleden voor het Caribisch deel van het Koninkrijk ta habri. Fundacionnan y asociacionnan por entrega un solicitud di subsidio den categoria 3 y 4 te cu dia 1 di juni proximo 5:00 PM (17:00 ora CET) pa iniciativa social di tamaño mediano of grandi.
ORANJESTAD - E debate riba futuro di cuido medico na Aruba ta sigui al caso, y awe nochi, un di e voznan cu mas a move e discusion den e tema lo sinta na mesa di Noticiacla LIVE. Medico, ex politico y analista Israel (Ike) Posner lo ta invitado di periodista Tito Laclé den un entrevista cu ta priminti di bai mucho mas leu cu solamente salud publico.
ORANJESTAD - Iberostar Hotels & Resorts ta continua reforsa su compromiso cu medio ambiente y conservacion di turtuganan marino na Eagle Beach. Recientemente, personal di hotel a ricibi entrenamento special di TurtugAruba pa siña con pa guia huespednan y proteha turtuganan durante temporada di broei.
