ANALYSE | Brief De Meza opent strijd over toekomstig leiderschap AVP — Deel 2

Geschreven door Tito Laclé

Mike de Meza heeft ervoor gekozen niet toe te treden tot het kabinet. Maar binnenkort kan hij voor een beslissing komen te staan met veel grotere gevolgen: tegen HOFA stemmen en daarmee de koers van zijn eigen coalitie uitdagen, of vóór een wet stemmen die volgens zijn brief indruist tegen zijn overtuiging en tegen de autonomie van Aruba.

Voordat dat moment aanbreekt, moet Mike Eman de ministeriële vacature invullen die De Meza heeft achtergelaten. Maar ook de keuze van zijn vervanger is geen puur administratieve kwestie. De persoon die de regering benoemt, zal een direct signaal afgeven over de koers van AVP, de relatie met FUTURO en de ruimte die binnen de partij nog bestaat voor het standpunt dat De Meza vertegenwoordigt.

Daardoor zijn de twee vragen niet van elkaar los te zien: wie wordt minister, en wat gebeurt er wanneer HOFA het parlement bereikt?

HET PROBLEEM VAN DE NIEUWE MINISTER

Mike Eman moet nu een vervanger vinden voor een belangrijke ministerspost. Maar die keuze is niet neutraal.

Als de regering een uitgesproken pro-HOFA-figuur benoemt, kan dat worden gezien als een signaal dat de koers van het kabinet niet onderhandelbaar is en dat het standpunt van De Meza als minderheidspositie binnen AVP wordt beschouwd.

Als iemand wordt benoemd die dichter bij de zorgen van De Meza staat, kan dat erop wijzen dat AVP probeert zijn interne positie opnieuw in balans te brengen. Dat kan op zijn beurt gevolgen hebben voor de relatie met FUTURO en voor de manier waarop de coalitie de inzet van AVP voor HOFA beoordeelt.

Een derde optie is om de benoeming uit te stellen tot na het congres van 4 oktober. Dat zou kunnen betekenen dat de partij haar nieuwe leider bij de beslissing wil betrekken, zeker gezien het feit dat deze persoon zich mogelijk ook moet voorbereiden op het overnemen van het regeringsleiderschap na het vertrek van Eman.

Elke optie heeft politiek gewicht. Daarom kan de vraag “wie wordt minister?” niet langer los worden gezien van de vraag “wie wordt leider?”

OOK FUTURO HEEFT EEN PROBLEEM

Er is nog een dimensie die AVP niet kan negeren: de coalitie met FUTURO.

Noticiacla wees er eerder al op dat De Meza’s verzet tegen HOFA spanning kan veroorzaken, juist omdat de wet onderdeel is van de politieke koers die AVP en FUTURO samen hebben afgesproken. Als AVP intern in de richting van De Meza begint te bewegen, zal dat onvermijdelijk gevolgen hebben voor de relatie met de coalitiepartner.

Als AVP daarentegen zonder wijzigingen vasthoudt aan de huidige koers, rijst de vraag hoe de partij met haar eigen parlementariër zal omgaan wanneer HOFA het parlement bereikt. Het gevoeligste scenario is een stemming.

Als De Meza tegen stemt, wordt het verschil van inzicht een concreet probleem in de parlementaire verhoudingen. Als een ander AVP-lid dezelfde koers volgt, kan de kwestie verschuiven van een ideologisch debat naar een probleem van meerderheid en regeringsstabiliteit.

Er is op dit moment geen basis om te concluderen dat dit zal gebeuren. Maar na de brief van De Meza kan de mogelijkheid ook niet langer als pure speculatie worden afgedaan. Juist daarom heeft FUTURO belang bij duidelijkheid over wie werkelijk de positie van AVP bepaalt: het kabinet, de huidige partijleiding, de toekomstige leider of de parlementaire fractie.

HET CONGRES KAN NIET ALLEEN CEREMONIEEL ZIJN

De situatie hoeft niet noodzakelijk in een crisis te eindigen. Interne verschillen zijn niet ongewoon binnen een grote partij; het gevaar ontstaat wanneer een partij doet alsof die verschillen niet bestaan.

Daarom kan het congres van 4 oktober veel belangrijker worden dan aanvankelijk gedacht. Het kan zich niet beperken tot een ceremonie voor de overdracht van het leiderschap, statutenwijzigingen en de presentatie van een nieuw bestuur. Het moet het moment worden waarop AVP zijn werkelijke koers bepaalt: hoe de partij naar autonomie kijkt, wat haar standpunt over HOFA is, hoe zij de coalitie wil beheren en hoeveel ruimte er is voor interne meningsverschillen.

Als de partij erin slaagt het debat openlijk te voeren en tot een positie te komen die de achterban kan begrijpen, kan AVP er sterker uitkomen. Als de partij probeert de verschillen toe te dekken om de schijn van eenheid te bewaren, bestaat het risico dat het conflict later alsnog uitbreekt, mogelijk wanneer HOFA het parlement bereikt.

DE GROTERE VRAAG GAAT NIET OVER DE MEZA

Mike de Meza is duidelijk over zijn bedoelingen: hij steunt HOFA in de huidige vorm niet en wil geen minister worden in het huidige kabinet. Maar zijn besluit dwingt AVP om zelf een keuze te maken.

De partij moet bepalen of de huidige koers de overtuiging van de hele organisatie weerspiegelt, of de nieuwe leider de lijn van Mike Eman zal voortzetten of de positie van AVP opnieuw zal definiëren, en of de volgende premier de huidige koers zal erven of een eigen koers zal uitzetten.

Bovenal moet AVP ontdekken of Mike de Meza slechts één afwijkende stem is, of de eerste die publiekelijk zegt wat meer mensen binnen de partij al denken.

De brief sloot de deur voor één minister. Maar mogelijk heeft hij het belangrijkste debat geopend dat AVP moet voeren voordat het tijdperk na Mike Eman werkelijk kan beginnen.