Analyse: Twee jongeren vermoord binnen zes maanden: Hoe bezorgd moeten we zijn?

Door Tito Laclé

Aruba wordt geconfronteerd met een realiteit die veel mensen zorgen baart. Binnen een periode van zes maanden zijn twee jongeren om het leven gekomen door moord. Aan het begin van het jaar ging het om een 18-jarige, en onlangs om een jongen van slechts 16 jaar.

De twee tragedieën vonden niet in dezelfde periode plaats. Toch roept het feit dat in de eerste helft van één jaar twee zeer jonge mensen slachtoffer zijn geworden van moord een legitieme vraag op: gaat het om twee losstaande incidenten, of zijn dit de eerste signalen van een ernstiger probleem?

Dat is een belangrijke vraag, maar het antwoord moet gebaseerd zijn op feiten en niet op emoties.

De cijfers wijzen (nog) niet op een crisis, maar de zorgen zijn terecht

Tot nu toe zijn er geen aanwijzingen dat Aruba te maken heeft met een explosieve stijging van het aantal moorden of een uitzonderlijke toename van het aantal levensdelicten ten opzichte van voorgaande jaren. Maar wanneer jongeren slachtoffer worden van moord, is dat altijd een ernstig signaal.

ONDERZOEK

Een recent onderzoek van Bureau Beke, uitgevoerd in opdracht van het Openbaar Ministerie, concludeert dat jeugdcriminaliteit op Aruba niet grootschalig is. Wel vormen geweld en het gebruik van wapens de grootste zorg.

De onderzoekers wijzen op een toename van bepaalde vormen van criminaliteit en constateren dat sommige jongeren op steeds jongere leeftijd met criminaliteit in aanraking komen. Volgens het rapport komt ongeveer 1,5% van de jongeren tussen 12 en 18 jaar jaarlijks in contact met de politie. Dat percentage is (nog) niet uitzonderlijk, maar door de kleinschaligheid van Aruba heeft ieder incident een veel grotere maatschappelijke impact.

GANGS: EEN PROBLEEM ZONDER SNELLE OPLOSSING

Als uit het lopende onderzoek blijkt dat de moorden verband houden met criminele groepen of gangs, wordt de uitdaging nog complexer.

Internationale ervaringen laten zien dat gangs meestal niet uitsluitend ontstaan uit criminele motieven. Ze ontwikkelen zich vaak door een combinatie van sociale factoren, zoals een gebrek aan ouderlijk toezicht, schooluitval, beperkte kansen op de arbeidsmarkt, het zoeken naar identiteit, groepsdruk en in sommige gevallen de beschikbaarheid van illegale vuurwapens.

Dat betekent dat alleen meer politie op straat onvoldoende zal zijn om het probleem op te lossen.

IS EEN NOODPLAN VOLDOENDE?

Deze week, één dag na de meest recente moord, riep een lokale politieke partij de minister van Justitie op om met een noodplan te komen.

Sommigen zullen denken dat dit vooral politieke profilering is of een poging om de regering te bekritiseren. Anderen zullen het zien als een oprechte uiting van bezorgdheid.

De echte vraag is: Wat moet zo'n plan bevatten?

Als het plan zich uitsluitend richt op meer politiepatrouilles, strengere controles en meer arrestaties, zal het effect waarschijnlijk beperkt blijven. Maar als het preventie, handhaving en rehabilitatie combineert, is de kans op duurzame resultaten veel groter.

Een effectief plan zou onder meer kunnen bestaan uit:

het vroegtijdig signaleren van risicovolle jongeren;

meer maatschappelijk werkers op scholen;

intensieve begeleiding van kwetsbare gezinnen;

het voorkomen van schooluitval;

een strengere aanpak van illegale vuurwapens (al blijkt dat op Aruba moeilijk te realiseren);

betere samenwerking tussen politie, Openbaar Ministerie, scholen, geestelijke gezondheidszorg en maatschappelijke organisaties.

ARUBA HEEFT EEN VOORDEEL

Aruba beschikt nog altijd over een voordeel dat veel grotere landen niet hebben.

Als kleine gemeenschap kunnen signalen sneller worden opgemerkt en kunnen verschillende instanties sneller samenwerken. Maar dat voordeel heeft alleen waarde als overheid, samenleving, scholen en gezinnen allemaal proactief handelen, en niet pas nadat zich een tragedie heeft voorgedaan.

De echte vraag

Misschien is de vraag niet of Aruba zich momenteel in een jeugdcriminaliteitscrisis bevindt.

De echte vraag is of wij bereid zijn de signalen te herkennen voordat het probleem groter wordt.

Twee vermoorde jongeren in één jaar bewijzen niet automatisch dat Aruba een structureel gangprobleem heeft. Maar deze zaken mogen ook niet worden afgedaan als twee losstaande incidenten.

Ze herinneren ons eraan dat investeren in onderwijs, gezinsondersteuning, geestelijke gezondheidszorg, kansen voor jongeren en een consequente handhaving van de wet essentieel is om te voorkomen dat geweld uitgroeit tot een dieper maatschappelijk probleem.

Want als het om criminaliteit gaat, is het beste moment om in te grijpen altijd voordat een zorgwekkende ontwikkeling normaal wordt.