Analyse: Tourism 3.0 heeft de juiste richting, maar het plan moet veranderen

Geschreven door Tito Laclé

Aruba moet zijn toerismemodel veranderen. Daarover zijn vrijwel alle belangrijke spelers het mee eens. De vraag is of Tourism 3.0 in de huidige vorm realistisch genoeg is om dat te bereiken zonder nieuwe problemen te creëren. Ik heb er een analyse van gemaakt. Ja, die is lang, maar ik wilde hem niet in stukken knippen. Dus ga er rustig voor zitten, lees hem, bewaar hem, neem desnoods een pauze, maar ik denk dat wie echt geïnteresseerd is, hem helemaal zal lezen. Of men — of jij — het ermee eens is, is natuurlijk een andere zaak.

Na analyse van het concept van het Aruba Strategic Tourism Implementation Plan 2026–2031, samen met de reacties van AHATA, de Kamer van Koophandel, Aruba Birdlife Conservation en andere partijen uit de sector, is de conclusie duidelijk:

Aruba moet Tourism 3.0 niet afwijzen, maar het plan ook niet in de huidige vorm overnemen. De richting is goed; belangrijke onderdelen van de uitvoering, financiering en groei moeten worden herzien. Het grootste probleem is niet de visie, maar de tegenstelling tussen die visie en sommige voorgestelde maatregelen.

TOERISME MAG NIET ALLEEN IN AANTALLEN WORDEN GEMETEN

Een van de belangrijkste veranderingen in het plan is het uitgangspunt dat toerisme niet langer uitsluitend moet worden beoordeeld op het aantal bezoekers. Voor iedere 1% groei in aankomsten moet de reële economische waarde die toerisme oplevert met minstens 2% toenemen. Met andere woorden: minder toeristen, maar die toeristen moeten meer besteden.

Het plan wil de gemiddelde besteding van verblijfstoeristen verhogen en toerisme directer koppelen aan infrastructuur, huisvesting, natuur, onderwijs, arbeidsmarkt en kwaliteit van leven.

Die verandering is nodig. En zoals ik al eerder heb gezegd: Aruba kan niet blijven juichen over bezoekersrecords terwijl wegen, huisvesting, water, energie, stranden en leefkwaliteit daarvoor de prijs betalen. Er staan ideeën in het plan die steun verdienen. Hoe vaak zien we niet een luchthaven vol vliegtuigen en wordt er politiek gegrapt over hoeveel vliegtuigen en toeristen er zijn, terwijl vliegtuigen soms niet eens kunnen parkeren omdat “er geen plek aan de gate is”? “Welcome to Aruba, but sorry, there is no spot for us at the gate.” Ik heb dat zelf meerdere keren meegemaakt.

TOURISM 3.0 HEEFT VERSCHILLENDE STERKE ELEMENTEN

Het plan stelt beschermde fondsen voor voor weerbaarheid, natuur en toeristische investeringen, zodat geld dat voor een specifiek doel wordt geïnd niet zomaar in de algemene overheidskas verdwijnt. Ook zijn er voorstellen voor investeringen in huisvesting, wegen, infrastructuur, natuur, opleiding van personeel en modernisering van het toeristisch product.

Een ander positief punt is de poging om het cruisetoerisme te stabiliseren, het aantal passagiers per dag te beheersen en onbeperkte groei tegen te gaan. Met andere woorden: net als bij vliegtuigen moeten we niet opscheppen dat de haven vol cruiseschepen ligt omdat dat succes uitstraalt en mooi staat op een politieke campagnefoto. Bonaire is zelf al begonnen met het beperken van het aantal cruiseschepen. Stel je voor.

Het plan besteedt ook aandacht aan leakage: geld dat toeristen uitgeven maar dat daarna Aruba weer verlaat. De bedoeling om lokale ondernemers, producenten, artiesten en werknemers een groter aandeel te geven in de toeristische waardeketen is belangrijk.

Maar dan komt het probleem: groei blijft de grote tegenstrijdigheid. Hoe bedoel ik dat? Hetzelfde plan dat spreekt over “value over volume” stelt geen voldoende duidelijke grens aan verdere groei van het aantal bezoekers. Op dat punt hebben AHATA en de Kamer van Koophandel een sterk argument.

AHATA stelt dat Aruba niet moet doorgaan met het verhogen van bezoekersaantallen en vervolgens hopen dat de waarde sneller stijgt. De voorkeur is om de druk te verminderen en te mikken op bezoekers die meer besteden, cultuur en natuur waarderen en minder druk op het eiland leggen.

Overigens reageerde de minister van Toerisme snel met de opmerking dat een stakeholder — waarmee hij duidelijk AHATA bedoelde — niet de toeristische toekomst van Aruba kan bepalen. Mijn vraag is dan: waarom nodig je ze überhaupt aan tafel uit?

Ook de Kamer van Koophandel heeft kritiek geuit. Zij wijst erop dat infrastructuur, afvalwaterverwerking, water- en energieproductie, stranden en parkeervoorzieningen al onder druk staan, terwijl extra hotelcapaciteit nog steeds in ontwikkeling is.

De logische vraag is: als Aruba erkent dat het huidige systeem al overbelast is, waarom blijven we dan nieuwe capaciteit toestaan terwijl de infrastructuur nog niet kan volgen? Ik heb eerder al geschreven dat ook de luchthaven uitbreidt, maar er is reden om bezorgd te zijn dat de infrastructuur van het eiland niet klaar is voor die uitbreiding.

Aruba zou een strategische pauze of stop op netto groei van toeristische capaciteit moeten overwegen totdat er duidelijke indicatoren zijn dat infrastructuur, huisvesting, natuur en arbeidsmarkt meer aankunnen. Punt.

TE VEEL NIEUWE HEFFINGEN TEGELIJK

Tourism 3.0 stelt verschillende nieuwe inkomsten voor, waaronder een resilience fee, een verhoging van de Tourism Product Fee, een hogere room tax, een duikheffing, hogere bijdragen voor cruisepassagiers en een mogelijke heffing op huurauto’s.

Voor iedere heffing afzonderlijk kan een argument bestaan. Het probleem is de optelsom. Laat me dat uitleggen.

De toerist kijkt naar de totale prijs van Aruba. Een bestemming die meer wil vragen, moet ook meer leveren. Dat betekent dat de regering, vóórdat al deze nieuwe lasten worden ingevoerd, eerst moet aantonen hoeveel er nu al wordt geïnd, waar dat geld precies naartoe gaat, hoeveel inkomsten verloren gaan door niet-naleving — Airbnb misschien? — en hoeveel er met betere efficiëntie gewonnen kan worden.

DE TOTALE KOSTEN ZIJN NOG NIET DUIDELIJK

Een serieus punt is dat het plan zelf erkent dat het bedrag van Afl. 584,5 miljoen niet de volledige kosten van het cruisetransformatieprogramma omvat. Voor een nationaal plan van vijf jaar is dat geen klein detail.

Voordat de regering Aruba aan het volledige pakket bindt, moet er een definitief, onafhankelijk en volledig financieel model liggen, inclusief scenario’s waarin de economische groei of inkomsten uit heffingen lager uitvallen dan verwacht.

MEER ORGANEN BETEKENT NIET AUTOMATISCH BETER BESTUUR

Tourism 3.0 wil een National Tourism Office, raden, fondsen en andere coördinatiestructuren creëren. De logica is begrijpelijk, omdat toerisme bijna ieder ministerie raakt. Maar als bureaucratie en versnipperde verantwoordelijkheid nu juist een probleem zijn, kunnen meer organen het systeem nog ingewikkelder maken.

De oplossing is niet noodzakelijk méér overheid, maar betere overheid. Iedere nieuwe entiteit moet kunnen aantonen dat een bestaande structuur het werk niet kan doen, dat haar mandaat uniek is en dat haar verantwoordelijkheden meetbaar zijn.

OCEAN REST DAY MOET WETENSCHAPPELIJK WORDEN BENADERD

Dit is een voorstel waar ik in eerste instantie om moest lachen. Het plan stelt een maandelijkse National Ocean Rest Day voor in aangewezen zones, waarbij bepaalde maritieme activiteiten worden stilgelegd. Met andere woorden: een dag waarop bepaalde gebieden niet toegankelijk zijn voor toeristen — of lokalen.

Het idee kan waarde hebben, maar alleen als het is gebaseerd op bewijs en monitoring. Het document zelf zegt dat de maatregel aantoonbaar herstel moet opleveren en niet alleen een symbolische sluiting moet zijn. Dat bewijs is er nog niet.

Er is dus geen reden om het idee direct af te wijzen, maar Aruba moet het ook niet overhaast invoeren als milieusymbool zonder bewezen effect.

OPPOSITIE VAN DE SECTOR VERDIENT GEWICHT

Dat AHATA, de Kamer van Koophandel en andere organisaties belangrijke onderdelen van het plan ter discussie stellen, kan niet zomaar worden genegeerd. Hun kritiek betekent echter niet dat zij tegen verandering zijn.

Zoals ik al zei, reageerde de minister snel dat een stakeholder niet kan bepalen wat de toeristische toekomst van Aruba wordt. Met zulke woorden moet hij voorzichtig zijn.

Diep vanbinnen zijn veel partijen het over het doel eens: meer waarde, minder druk, meer lokaal voordeel en betere bescherming van de natuur. Het verschil van mening gaat vooral over HOE we daar moeten komen. En geloof me: deze stakeholders moeten worden gehoord.

HERZIE HET PLAN, NIET DE RICHTING

Tourism 3.0 bevat genoeg serieuze elementen om het niet van tafel te vegen. De nadruk op waarde, weerbaarheid, natuur, infrastructuur, huisvesting, productiviteit en lokaal voordeel is noodzakelijk.

Maar het huidige concept is nog niet rijp genoeg om als één compleet pakket te worden uitgevoerd. Aruba moet de richting omarmen, maar de uitvoering herzien.

Ten eerste: beheers de groei terwijl Aruba zijn werkelijke draagkracht bepaalt. Ten tweede: los knelpunten op in infrastructuur, afvalwater, huisvesting en verkeer. Ten derde: presenteer de volledige kosten van alle programma’s. Ten vierde: vereenvoudig de overheidsstructuur voordat nieuwe organisaties worden opgericht. En ten vijfde: voer nieuwe heffingen alleen in als duidelijk is waar het geld naartoe gaat en als er volledige verantwoording wordt afgelegd.

Tourism 3.0 is geen slecht plan. Maar een goede visie, gecombineerd met te veel groei, te veel structuren en te veel lasten die te snel worden ingevoerd, kan alsnog tot een slecht resultaat leiden.

De kans ligt er nu om de kritiek te gebruiken om het plan sterker te maken, niet om de verandering die Aruba werkelijk nodig heeft de nek om te draaien.

Dus meneer de minister: Let op. Luister, en gebruik het advies dat wordt gegeven, ja, van ALLE spelers in het veld!