Analyse: Rechter geeft regering vijf weken om conflict om te zetten in oplossing

Geschreven door Tito Laclé

De beslissing van rechter mr. A.H.M. van de Leur om de zaak over de noordkust met vijf weken uit te stellen, is geen volledige overwinning voor Aruba Birdlife Conservation (ABC), maar ook niet voor de touroperators. De regering komt wel in de belangrijkste — en tegelijk moeilijkste — positie terecht, omdat zij nu verantwoordelijk is voor het benutten van deze periode om tot een oplossing te komen die juridisch én praktisch uitvoerbaar is.

De rechter heeft het conflict niet opgelost. Hij heeft niet gezegd dat ABC heeft gewonnen, noch dat de touroperators op dezelfde manier als voorheen mogen doorgaan. Wat hij wel heeft gedaan, is partijen nog één serieuze kans geven om te onderhandelen, onder een duidelijke voorwaarde: de regering moet binnen de volgende week met ABC om tafel en, indien nodig, meerdere gesprekken voeren. Als de regering onvoldoende inspanning levert, kan het Gerecht de zaak veel sneller hervatten en in beginsel zonder nieuw uitstel. De boodschap is eenvoudig: de vijf weken zijn niet bedoeld om af te wachten, maar om tot een echt akkoord te komen.

WIE HEEFT GEWONNEN, WIE HEEFT VERLOREN?

ABC komt iets sterker uit de beslissing, omdat het Gerecht expliciet het belang erkent dat de organisatie verdedigt: de bescherming van flora en fauna in wettelijk aangewezen natuurgebieden. Daarnaast moet de regering specifiek met ABC om tafel als eisende partij.

Maar ABC heeft niet alles gewonnen. De rechter heeft geen permanente sluiting van de kust bevolen en heeft de belangen van de touroperators niet genegeerd. Integendeel, het Gerecht erkent dat hun activiteiten jarenlang zijn gedoogd en dat de continuïteit van hun ondernemingen een belang is waarmee rekening moet worden gehouden.

De touroperators hebben dus evenmin verloren. Maar zij hebben ook niet het recht gekregen om zonder veranderingen door te gaan. De positie van het Gerecht komt er praktisch op neer dat zij, als zij willen blijven opereren, waarschijnlijk meer regels, meer controle en minder vrijheid zullen moeten accepteren.

De regering draagt de zwaarste verantwoordelijkheid. Zij moet natuurbescherming, economische activiteit en het algemeen Arubaanse belang met elkaar verenigen.

ROPV KAN DE UITWEG BIEDEN

Het belangrijkste punt is dat het ROPV de regering niet noodzakelijk dwingt om te kiezen tussen twee uitersten: alles sluiten of alles openstellen.

Het ROPV biedt ruimte om toegang tot natuurgebieden te reguleren via aangewezen routes, controle op voertuigen en specifieke voorwaarden. Dat kan de basis vormen voor een compromis.

Een realistische oplossing kan bestaan uit officiële routes voor UTV’s en ATV’s, het vermijden van de meest kwetsbare zones, een maximumaantal voertuigen per tour, vaste tijden en maximumsnelheden, verantwoordelijkheid voor gidsen en bedrijven, een verbod om van de route af te wijken, gebruik van vergunningen, GPS of andere controlesystemen, en de mogelijkheid voor de regering om een route te sluiten of aan te passen als de milieuschade te groot wordt.

Dat geeft touroperators de mogelijkheid om door te gaan, maar onder voorwaarden. ABC krijgt concretere bescherming. De regering krijgt een model dat zij tegenover de rechter kan verdedigen.

REGERING KAN DE WET NIET SIMPELWEG NEGEREN

Hier wordt het cruciaal.

De regering kan niet eenvoudig een politiek akkoord sluiten en daarna touroperators overal laten rijden als dat in strijd is met het ROPV of andere milieuregels.

Ook kan zij niet blijven leunen op gedoogbeleid. De huidige situatie is juist het gevolg van jarenlang gedogen zonder definitieve oplossing.

Het ROPV zelf wijzigen kan juridisch mogelijk zijn, maar dat lijkt binnen vijf weken niet de snelste route. De meest realistische optie is om binnen het bestaande ROPV te werken met routes, voorwaarden en controle.

VISSERS EN ANDERE GEBRUIKERS MOETEN OOK WORDEN MEEGENOMEN

Het conflict gaat niet alleen over ABC tegenover touroperators.

Traditionele vissers, bewoners en andere gebruikers van de kust hebben eveneens belangen. Een oplossing waarbij alle toegangen worden afgesloten kan weer een ander probleem veroorzaken.

De regering kan onderscheid maken tussen commerciële toegang voor UTV’s en ATV’s en gecontroleerde toegang voor traditionele visserij, noodsituaties of ander legitiem gebruik.

Dat is belangrijk, omdat de rechter zelf heeft gewezen op het algemeen Arubaanse belang. De oplossing moet dus breder zijn dan alleen één sector redden of één organisatie tevredenstellen.

VIJF WEKEN IS WEINIG

Vijf weken zijn snel voorbij.

De regering moet overleg organiseren met ABC, praten met de touroperators, routes identificeren, die toetsen aan het ROPV, voorwaarden vaststellen, bepalen welke vergunningen of bestuursbesluiten nodig zijn en alles op papier zetten.

De tijd is dus kort.

Wanneer de zaak op 15 oktober 2026 om 14.00 uur wordt voortgezet, moet de regering MEER kunnen laten zien dan alleen de mededeling dat “de dialoog doorgaat”. Er moet een concreet voorstel liggen.

WAT ALS ER GEEN AKKOORD KOMT?

Als er geen serieuze vooruitgang is, kan het Gerecht de zaak veel sneller hervatten en zonder nieuw uitstel.

Voor de touroperators bestaat dan het risico dat de rechter de wettelijke regels strenger toepast en hun activiteiten aanzienlijk beperkt.

Voor ABC bestaat het risico dat, als de regering met een juridisch houdbare route komt met sterke natuurbescherming en echte handhaving, het moeilijker wordt om een volledige sluiting te verdedigen.

CONCLUSIE

Voorlopig heeft geen enkele partij volledig gewonnen.

ABC heeft erkenning en een sterke positie aan de onderhandelingstafel gekregen. De touroperators hebben tijd gekregen en erkenning van hun economische belang. De regering heeft vijf weken gekregen.

Maar die vijf weken zijn meer een opdracht dan een voordeel.

De meest realistische uitweg lijkt een compromis op basis van het ROPV: officiële routes, beperkingen, controle en bescherming.

En op 15 oktober moet de regering kunnen aantonen dat zij de tijd niet alleen heeft gebruikt om te praten, maar om een oplossing te bouwen die in de praktijk ook echt kan werken.